Vinnustaður þarf skilti þar sem hættur verða ekki umflúnar með öðru móti, og hvaða skilti það eru ræðst af áhættumati. Þar sem reglur krefjast þess þarf að merkja slökkvibúnað, neyðarútganga og skyndihjálp, hindranir og fallhættu og hættuleg efni. Blátt þýðir boð, rautt bann eða bruna, gult viðvörun og grænt neyð.

Það er enginn fastur listi í reglunum yfir skilti sem allir vinnustaðir verða að hafa, en nokkur atriði þarf að merkja þar sem reglur krefjast þess. Reglur nr. 707/1995 um öryggis- og heilbrigðismerki virka öðruvísi: þú skoðar hætturnar á þínum vinnustað og merkir þar sem ekki er hægt að losna við þær á annan hátt.
Það þýðir að trésmíðaverkstæði, lager og efnalaug þurfa sitt hvað. Hér förum við yfir það sem reglurnar segja og hvernig þú getur gengið um vinnustaðinn og búið til þinn eigin lista.
Hvað segja reglurnar um öryggismerki?
Kjarninn er 3. gr. Atvinnurekandi á að setja upp öryggis- og heilbrigðismerki þar sem hætta verður ekki umflúin, eða dregið úr henni, með almennum varúðarráðstöfunum eða skipulagi vinnunnar. Merkið er sem sagt síðasta vörnin, ekki sú fyrsta.
Starfsfólk á líka að fá fræðslu um hvað merkin þýða (6. gr.), svo skiltin koma ekki í staðinn fyrir kynningu.
Hvað þarf að merkja á vinnustað?
Þótt reglurnar séu áhættumiðaðar koma nokkur atriði upp á flestum vinnustöðum.
Slökkvibúnaður. Hann á að merkja með föstu skilti og/eða föstum rauðum öryggislit (I. viðauki 2.1.1 og IV. viðauki). Dæmi eru slökkvitæki, brunaslanga og brunaboði.
Neyðarútgangar og skyndihjálp. Þeir eru merktir með föstum skiltum. Fyrsta hjálp, augnskol og samkomustaður eru í neyðar- og björgunarskiltunum.
Atvinnuhúsnæði fellur líka undir byggingarreglugerð (112/2012, 9.5.11. gr.). Þar eiga leiðamerki flóttaleiða að vera upplýst eða eftirálýsandi. Neyðarútgangsskiltið okkar er grafið akrýl sem lýsir ekki sjálft. Það nýtist vel á dyr og til viðbótar, en við getum ekki sagt að það komi í stað upplýstra leiðamerkja. Spurðu eldvarnaeftirlitið.
Hindranir og fallhætta. Þær á að merkja varanlega með öryggislit eða skiltum (I. viðauki 2.1.3). Akstursleiðir á líka að merkja varanlega með öryggislit (2.1.4), til dæmis með línum á gólfinu.
Hættuleg efni. Svæði þar sem verulegt magn hættulegra efna er geymt á að merkja með viðvörunarskilti (III. viðauki). Ílátin sjálf þurfa sína eigin merkingu með táknmynd, og hún er annað mál en skiltið á hurðinni.
Hvað þýða litirnir á öryggisskiltum?
Öryggisskilti tala tungumál sem flestir skilja án þess að lesa textann:
| Litur | Merking |
|---|---|
| Blátt | Boð, eitthvað sem þú átt að gera, eins og að nota heyrnarhlífar |
| Rautt | Bann eða brunabúnaður |
| Gult | Viðvörun um hættu |
| Grænt | Neyð og björgun |
Skiltin okkar fást líka í hvítu, svörtu, gulli og silfri, og það getur passað vel á skrifstofu eða í móttöku. Á verkstæði og lager mælum við með staðlaða litnum. Hann er það sem fólk þekkir og les á augabragði.
Hvernig verður áhættumat að skiltalista?
Besta leiðin er að ganga um vinnustaðinn með áhættumatið í hendinni og spyrja á hverjum stað: hvað getur gerst hér sem við getum ekki komið í veg fyrir?
Við innganginn að vinnusvæðinu eru það oftast persónuhlífarnar. Hjálmaskylda, öryggisskór og endurskinsvesti segja fólki hvað það þarf áður en það gengur inn.
Við vélarnar er það hávaði, augu og hendur. Heyrnarhlífar, öryggisgleraugu og Varúð, klemmuhætta eru algeng dæmi. Við viðhald koma Takið úr sambandi fyrir viðhald og Ekki breyta stöðu rofa.
Á lagernum snýst þetta um umferð og hluti sem geta fallið. Varúð, lyftarar í umferð, hangandi byrði og fallhætta.
Í efnageymslunni eru það eldfim efni, ætandi efni, eiturefni og gaskútar. Við rafmagnstöflur háspenna, og þar sem rafgeymar eru hlaðnir Varúð, rafgeymar í hleðslu.
Ef hættan á þínum stað passar ekki við neitt staðlað skilti geturðu sett þinn eigin texta á viðvörunarskilti, boðskilti eða bannskilti.
Ef þið eruð með myndavélar á vinnustaðnum gilda líka sérstakar reglur um merkingar, sjá færsluna um myndavélaskilti.
Úr hverju eru öryggisskiltin okkar?
Öryggisskiltin okkar eru grafin í tvílitað akrýl, 1,6 mm, með alþjóðlegum táknum og texta á íslensku og ensku. Akrýlið er UV-varið og þolir íslenskt veður, svo þau duga líka utandyra. Þau koma með lími á bakinu. Ef þú vilt skrúfa þau upp borum við göt í hornin og skrúfur fylgja, án aukakostnaðar.
Öll öryggisskiltin eru á upplýsinga- og öryggisskiltasíðunni, og úrval fyrir verkstæði og lager er á Iðnaður og vinnustaðir.
Algengar spurningar
Er til listi yfir skilti sem vinnustaður verður að hafa? Nei. Reglur 707/1995 eru áhættumiðaðar, svo merkin ráðast af hættunum á staðnum. Slökkvibúnað, neyðarútganga og skyndihjálp þarf þó að merkja þar sem reglur krefjast þess.
Má öryggisskilti vera í öðrum lit en rauðu, bláu, gulu eða grænu? Við bjóðum aðra liti, en á vinnusvæðum mælum við með staðlaða litnum. Slökkvibúnaður á samkvæmt reglunum að vera merktur með föstu skilti og/eða rauðum öryggislit.
Eru skiltin nóg ef starfsfólkið veit ekki hvað þau þýða? Nei. Samkvæmt 6. gr. á starfsfólk að fá fræðslu um merkin, skiltin eru áminning en ekki kennsla.
Er hægt að fá skilti með okkar eigin texta? Já, í öllum flokkum: boð, bann, viðvörun, neyð og bruna.
Ertu að merkja vinnustað?
Ef þú ert með langan lista eða veist ekki alveg hvar á að byrja, endilega sendu okkur línu á sm@skiltiogmerkingar.is eða í gegnum hafa samband. Fyrir stærri pantanir sendum við þér tilboð. Framleiðslan tekur 3-5 virka daga og heimsendingin er frí.
Þetta er samantekt, ekki lögfræðiráðgjöf. Vinnueftirlitið, slökkvilið og HMS gefa nánari svör um þinn vinnustað. Sérreglur fyrir einstakar greinar, til dæmis byggingarvinnu, vinnuvélar og efnavöru, eru ekki teknar með hér.
Heimildir
- Reglur 707/1995 um öryggis- og heilbrigðismerki á vinnustöðum: https://assets.ctfassets.net/8k0h54kbe6bj/2WykU2BrueFwqOzafIlhjc/db49f1b8065779b271461feb5c71dda4/707_1995.pdf
- Reglur og reglugerðir Vinnueftirlitsins: https://island.is/s/vinnueftirlitid/reglur-og-reglugerdir
- Byggingarreglugerð 112/2012: https://island.is/reglugerdir/nr/0112-2012









